ادامه مسائل مربوط به واجبات و مستحبات نماز
3- تکبیرةالاحرام
مسئلۀ 1061:مستحب است نمازگزار قبل از تکبیرةالاحرام یعنی قبل از گفتن «أَللَّهُ أَکبَرُ»، بگوید: «یا مُحْسِنُ قَدْ أَتَاک الْمُسِیئُ وَ قَدْ أَمَرْتَ الْمُحْسِنُ أَنْ یتَجَاوَزَ عَنِ الْمُسِیئُ، أَنْتَ الْمُحْسِنُ وَ أَنَا الْمُسِیئُ، بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَجَاوَزْ عَنْ قَبِیحٍ مَا تَعْلَمُ مِنِّی» سپس بگوید «أَللَّهُ أَکبَر».
مسئلۀ 1062:بهتر است دعای «یَا مُحْسِنُ....» به قصد رجا خوانده شود و نمازگزار، محل مخصوصی برای خواندن آن در نظر نگیرد. البتّه در این زمینه دعاهای بسیاری در کتب ادعیه ذکر شده است که دوستداران میتوانند به آنها رجوع کنند. در این رساله به همین مقدار بسنده میشود.
مسئلۀ 1063:گفتن «أَللَّهُ أَکبَر» در اول هر نماز، واجب و رکن است و واجب است حروف آنرا پشت سر هم بگوید و نیز واجب است هر دو کلمه را به عربی صحیح به همان نحو که گفته شد بگوید و اگر به عربی غلط یا ترجمه به هر زبانی بگوید صحیح نیست و نماز محقّق نمیشود.
مسئلۀ 1064:احتیاط واجب آنست که تکبیرةالاحرام را به چیزی که قبل از آن میخوانده مثلاً به اقامه نچسباند.
مسئلۀ 1065:اگر نمازگزار بخواهد «أَللَّهُ أَکبَرُ» را به کلمهای که بعد از آن میگوید مثلاً «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم» بچسباند، واجب است «ر» اکبر را ضمّه بدهد، اگرچه بهتر است اصلاً وصل نکند.
مسئلۀ 1066:هنگام گفتن تکبیرةالاحرام باید بدن آرام باشد، پس اگر عمداً در حال حرکت تکبیرةالاحرام را بگوید، باید نمازش را دوباره بخواند و اگر به خاطر اشتباه حرکت کند احتیاطاً نماز را تمام کند و دوباره بخواند هر چند در این حالت صحّت نماز و تکبیر خالی از قوّت نیست مگر اینکه ایستادن صدق نکند.
مسئلۀ 1067:اگر نمازگزار «أَللَّهُ تَعَالی أَکبَر» بگوید، باطل است و اگر «أَللَّهُ أَکبَرُ مِنْ أَنْ یوصَفْ» یا اینکه «أَللَّهُ أَکبَرُ مِنْ کلِّ شَیءٍ» نیز بگوید بنا بر احتیاط واجب نماز باطل است، گرچه در این صورت احتیاط آنست که نماز را تمام کند و بعداً اعاده کند.
مسئلۀ 1068:نمازگزار باید تکبیر، حمد، سوره، ذکر و دعا را طوری بخواند که خودش بشنود و اگر به سبب سنگینی گوش یا کری یا سر و صدای زیاد یا موانع دیگر نشنود، واجب است طوری بخواند که اگر مانعی وجود نداشت میشنید.
مسئلۀ 1069:کسیکه نمیتواند تکبیرةالاحرام را به عربی صحیح بگوید، واجب است یاد بگیرد و قبل از یاد گرفتن جایز نیست نماز را شروع کند مگر آنکه وقت تنگ شده باشد که در این صورت میتواند نماز را همان طور شروع کند و اگر به صورت عربی غیر صحیح نیز بلد نیست میتواند تکبیرةالاحرام را به هر زبانی که میتواند بگوید و اشکال ندارد، ولی ذکرهای دیگر از تکبیرةالاحرام کفایت نمیکند.
مسئلۀ 1070:کسیکه لال است یا زبان او بیماری دارد به گونهای که نمیتواند تکبیرةالاحرام را درست بگوید، باید هر طوری که میتواند بگوید و اگر بهطور کلّی توان گفتن آنرا ندارد باید از قلب خود بگذراند و برای تکبیر با انگشت خود اشاره کند و اگر میتواند زبان را هم حرکت دهد.
مسئلۀ 1071:حکم تکبیرات مستحبه در تمامی خصوصیات مانند حکم تکبیرةالاحرام است حتی دربارۀ وظیفۀ لال و کسیکه مرضی دارد و نمیتواند «أَللَّهُ أَکبَر» را درست تلفظ کند یا اصلاً نمیتواند آنرا بگوید.
مسئلۀ 1072:اگر وقت نماز وسعت داشته باشد و نمازگزار بتواند یاد بگیرد، ولی کوتاهی کند و یاد نگیرد و نماز را در تنگی وقت با تکبیرةالاحرام غیر صحیح شروع کند بنا بر احتیاط نماز را طبق وظیفه تمام و بعد از یادگیری اعاده کند.
مسئلۀ 1073:اگر بعد از گفتن تکبیرةالاحرام شک کند که آنرا درست گفته یا نه، چنانچه مشغول خواندن چیزی شده و شک کرده است به شک خود اعتنا نکند و اگر چیزی نخوانده است بنا بر احتیاط واجب صورت خود را از قبله بگرداند و سپس تکبیر را اعاده کند و اگر با همان تکبیر نماز را تمام کند و دوباره بخواند بهتر است.
مسئلۀ 1074:اگر بعد از گفتن تکبیرةالاحرام شک کند که آنرا بهطور صحیح گفته یا نه، چه مشغول چیزی شده و چه نشده باشد به شک خود اعتنا نکند.
مسئلۀ 1075:مستحب است موقع گفتن تکبیر اول نماز و نیز تکبیرهای وسط آن، دستها را با انگشتان به هم پیوسته، تا مقابل گوشها بالا ببرد و از گوشها بالاتر نبرد؛ و نیز مستحب است باطن دستها به طرف قبله باشد و با شروع تکبیرةالاحرام دستها را بالا ببرد و با اتمام آن پایین بیاورد، گر چه اقوی این است که بدون بلند کردن دستها نیز جایز است تکبیرةالاحرام گفته شود.
مسئلۀ 1076:مستحب است در آغاز هر نمازی، واجب باشد یا مستحب، علاوه بر تکبیرةالاحرام شش تکبیر دیگر هم گفته شود و بهتر است که یکی از آنها را را به نیت افتتاح و تکبیرةالاحرام و مابقی را به نیت قربت مطلقه یا تکبیر اولی را به نیت افتتاح و تکبیرةالاحرام و مابقی را به نیت قربت مطلقه، یا شش تکبیر اولی را به نیت قربت مطلقه و تکبیر آخر را به نیت تکبیرةالاحرام بگوید.
مسئلۀ 1077:جایز است که نمازگزار، تکبیرات مذکور در مسئلۀ قبل را به صورت پیدرپی و بدون فاصلۀ هیچ دعایی بگوید، ولی افضل آنست که بعد از گفتن سه تکبیر این جملات را بگوید: «أَللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِک الْحَقُّ، لاَإِلَهَإِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَک إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْلِی ذَنْبِی إنَّهُ لاَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ» بعد دو تکبیر بگوید و پس از آن این جملات را بخواند: «لَبَّیْک وَ سَعْدَیْک وَ الْخَیْرُ فِی یَدَیْک وَ الشَّرُّ لَیْسَ إِلَیْک وَ الْمهْدِی مَنْ هَدَیْتَ، لاَ مَلْجَأَ مِنْک إِلاَّ إِلَیْک، سُبْحَانَک وَ حَنَانَیْک، تَبَارَکتَ وَ تَعَالَیْتَ، سُبْحَانَک رَبَّ الْبَیْتِ» و بعد دو تکبیر باقی مانده را بگوید و پس از آن این جملات را بخواند: «وَجَّهْتُ وَجْهِی لِلَّذِی فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ، حَنِیفاً مُسْلِماً وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ، إِنَّ صَلاَتِی وَ نُسُکی وَ مَحْیَایَ وَ مَمَاتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ، لاَ شَرِیک لَهُ وَ بِذَلِک أُمِرْتُ وَ أَناَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ» و بعد از آن نماز را شروع کند و بگوید: «أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ...» و تا آخر سورۀ حمد را بخواند.