صاحب عادت وقتیه و عددّیه
مسئلۀ 552: زنان صاحب عادت وقتیه و عددّیه، به سه گروه تقسم میشوند:
الف- زنانی که دو ماه پشت سر هم در وقت معین خون حیض ببینند و در وقت معین هم پاک شوند؛ مثلاً دو ماه پشت سر هم از روز اول ماه خون ببینند و روز هفتم پاک شوند که عادت حیضشان از روز اول ماه تا هفتم ماه است.
ب- زنی که از خون حیض پاک نمیشود، ولی چند ماه پیاپی در چند روز معین خون او دارای نشانۀ حیض باشد، که عادت وی در همان روزهای معین است.
ج- زنی که دو ماه پیاپی در وقت معین خون ببیند و پس از حداقل سه روز خون به مدت یک روز یا بیشتر پاک شود و بار دیگر خون ببیند، بهطوری که مجموع روزهایی که خون دیده و پاک بوده از ده روز بیشتر نباشد و در هر دو ماه همۀ روزهایی که خون دیده و پاک بوده روی هم به یک اندازه باشد، عادت او به اندازة تمام روزهایی است که خون دیده و در وسط پاک بوده است. در این صورت لازم نیست روزهایی که در وسط پاک بوده در هر دو ماه به یک اندازه باشد.
مسئلۀ 553: زنی که دارای عادت وقتیه و عددیه است اگر در وقت عادت خود یا یکی دو روز جلوتر خون ببیند طوری که بگویند حیضش جلو افتاده است، گرچه آن خون نشانههای حیض را نداشته باشد باید به احکامی که برای حائض گفته شد عمل کند. چنانچه بعداً بفهمد حیض نبوده مثلاً کمتر از سه روز باشد، باید عبادتهایی را که بجا نیاورده است، قضا کند.
مسئلۀ 554: زنی که عادت وقتیه و عددیه دارد اگر در وقت عادت یا یکی دو روز پیش از آن خون نبیند و در غیر آن وقت به شمارۀ روزهای حیضش خون ببیند، اگر خون به صفات حیض باشد باید همان را حیض قرار دهد، چه پیش از وقت عادت دیده باشد یا بعد از آن. اگر به صفات حیض نباشد به احتیاط عمل کند، یعنی به وظیفۀ مستحاضه عمل کرده و از چیزهایی که بر حائض حرام است، اجتناب کند.
مسئلۀ 555: زنی که عادت وقتیه و عددیه دارد اگر چند روز پیش از عادت و همۀ روزهای عادت و چند روز هم پس از عادت خود خون ببیند و روی هم از ده روز بیشتر نشود، پس اگر در همه حال خون به صفات حیض باشد، همۀ این مدت حیض است و اگر به صفات حیض نباشد به مقدار عادت پیش از عادت حیض است و باید نسبت به بعد از آن احتیاط کند. چنانچه خون از ده روز بیشتر شود تنها خونی که در روزهای عادت خود دیده حیض است و خونی که پیش و پس از ایام عادت خود دیده، استحاضه است و باید عبادتهایی را که پیش از عادت و پس از عادت بجا نیاورده است، قضا کند.
مسئلۀ 556: زنی که عادت وقتیه و عددیه دارد اگر در عادت و چند روز پس از عادت خون ببیند و بیشتر از ده روز باشد خونی که در روزهای عادت دیده، گرچه نشانههای حیض را نداشته باشد، حیض است و خونی که پس از روزهای عادت دیده، گرچه نشانههای حیض را داشته باشد، استحاضه است.
صاحب عادت وقتیه
مسئلۀ 557: زنانی که عادت وقتیه دارند نیز سه دستهاند:
الف- زنی که دو ماه پیدرپی در وقت معین خون حیض دیده و پس از چند روز پاک شده، ولی شمارههای آن در دو ماه به یک اندازه نبوده است، (مثلاً دو ماه پشت سر هم روز اول ماه خون ببیند، ولی در ماه اول روز هفتم و در ماه دوم روز هشتم از خون پاک شود)، این زن باید روز اول ماه را روز اول حیض خود قرار دهد و تا وقت پاک شدن به احکام حیض عمل کند.
ب- زنی که از خون پاک نمیشود، ولی چند ماه پیدرپی در وقت معین خون او نشانۀ حیض دارد و بقیۀ خونهای او نشانۀ استحاضه دارد و شمارۀ روزهایی که خون او نشانۀ حیض دارد در چند ماه به یک اندازه نیست، (مثلاً در ماه اول از اول ماه تا هفتم و در ماه دوم از اول ماه تا هشتم و در ماه سوم از اول ماه تا نهم، خون او نشانه هایحیض و بقیۀ نشانههای استحاضه را داشته باشد)، این زن هم باید روز اول ماه را روز اول عادت حیض خود قرار دهد و آن مقداری که نشانههای حیض را دارد به احکام حیض عمل کند.
ج- زنی که دو ماه پیدرپی در زمان معین سه روز یا بیشتر خون میبیند و پس از پاک شدن بار دیگر خون میبیند بهطوری که مجموع روزهایی که خون دیده و پاک بوده از ده روز بیشتر نمیشود، ولی ماه دوم کمتر یا بیشتر از ماه اول باشد، (مثلاً در ماه اول هشت روز و در ماه دوم نه روز باشد)، این زن هم باید روز اول ماه را روز اول عادت حیض خود قرار دهد و تمام ایام را به دلیل اینکه از ده روز کمتر است به احکام حیض عمل کند.
مسئلۀ 558: زنِ دارای عادت وقتیه اگر در وقت عادت و یا یکی دو روز جلوتر از آن خون ببیند بهطوری که گفته شود حیض او جلو افتاده است باید از همان لحظۀ دیدن خون به احکام حائض عمل کند، گرچه خون او نشانههای حیض را نداشته باشد. اگر بعداً بفهمد حیض نبوده است مثلاً قبل از سه روز قطع شود، تمام عبادتهایی را که ترک کرده باید قضا کند.
مسئلۀ 559: زنی که عادت وقتیه دارد اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و نتواند مقدار حیض خود را از راه نشانههای خون تشخیص دهد، باید شمارۀ عادت خویشان پدری یا مادری خود را خواه مرده باشند یا زنده برای خود حیض قرار دهد، به شرط آنکه عادت همۀ آنها یکسان باشد، مگر اینکه کسانی که عادتشان با دیگران فرق دارد به قدری کم باشند که در مقابل آنان به حساب نیایند که در این صورت باید عادت بیشتر آنان را حیض خود قرار دهد.
مسئلۀ 560: زنی که عادت وقتیه دارد و بیشتر از ده روز خون میبیند و شمارۀ عادت خویشان خود را حیض قرار میدهد باید روزی را که در هر ماه اول عادت او بوده اول حیض خود قرار دهد، مثلاً زنی که هر ماه روز اول ماه خون میدیده، ولی گاهی روز هفتم و گاهی روز هشتم پاک میشده، چنانچه یک ماه بیش از ده روز خون ببیند و عادت خویشان او هفت روز باشد باید هفت روز اول ماه را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
مسئلۀ 561: زنی که عادت وقتیه دارد و بیشتر از ده روز خون میبیند، چنانچه خویشاوندی ندارد یا شمارۀ عادت آنان یکسان نیست باید بنا بر احتیاط در هر ماهی که خون میبیند تا هفت روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
صاحب عادت عددیه
مسئلۀ 562: زنان صاحب عادت عددیه نیز سه دسته هستند:
الف- زنی که شمارۀ روزهای حیض او در دو ماه پیدرپی یکسان باشد، ولی وقت خون دیدن او در دو ماه یکی نباشد، در این صورت هر چند روزی که خون دیده عادت او میشود؛ مثلاً اگر ماه اول از روز اول تا پنجم و ماه دوم از یازدهم تا پانزدهم خون ببیند، عادت او پنج روز میشود.
ب- زنی که از خون پاک نمیشود، ولی چند ماه پشت سر هم چند روز از خونی که میبیند نشانۀ حیض و بقیه نشانۀ استحاضه را دارد و شمارۀ روزهایی که خون نشانۀ حیض دارد، در هر چند ماه به یک اندازه است، ولی وقت آن یکی نیست، در این صورت هر چند روزی که خون او نشانۀ حیض دارد عادت او میشود؛ مثلاً اگر یک ماه از اول ماه تا پنجم و ماه بعد از یازدهم تا پانزدهم و ماه سوم از بیست و یکم تا بیست و پنجم خون او نشانۀ حیض و بقیه نشانۀ استحاضه را داشته باشد، شمارۀ روزهای عادت او که نشانۀ حیض را دارد، پنج روز میشود.
ج- زنی که دو ماه پشت سر هم سه روز یا بیشتر خون ببیند و یک روز یا بیشتر پاک شود و بار دیگر خون ببیند و وقت دیدن خون در ماه اول با ماه دوم فرق داشته باشد، ولی به گونهای باشد که مجموع روزهایی که خون دیده و روزهایی که در وسط پاک بوده از ده روز بیشتر نشود و شمارۀ روزهای آن در هر دو ماه به یک اندازه باشد، در این صورت تمام روزهایی که خون دیده با روزهایی که در وسط پاک بوده، عادت حیض او میشود و لازم نیست روزهایی که در وسط پاک بوده، در هر دو ماه به یک اندازه باشد؛ مثلاً اگر ماه اول از روز اول ماه تا روز سوم خون ببیند و دو روز پاک شود و دوباره سه روز خون ببیند و ماه دوم از یازدهم تا سیزدهم خون ببیند و دو روز یا بیشتر یا کمتر پاک شود و دوباره خون ببیند و روی هم از هشت روز بیشتر نشود عادت او هشت روز میشود.
مسئلۀ 563: زنانی که عادت عددیه دارند و سه روز یا بیشتر خون میبینند سه دسته هستند:
دستۀ اول، زنانی که خون آنها در تمام مدت نشانۀ خون حیض ندارد، این افراد بنا بر احتیاط هم به وظیفۀ مستحاضه عمل کنند و هم کارهایی را که بر حائض حرام است ترک کرده و روزهها را نیز قضا کنند.
دستۀ دوم، زنانی که خون آنها در تمام مدت نشانۀ خون حیض دارد و اینها دو گروه هستند:
الف- افرادی که مدت خون دیدن آنها به اندازة عادت و یا بیشتر بوده و از ده روز بیشتر نیست، که باید همۀ مدت را حیض بدانند.
ب- افرادی که خون دیدن آنان از ده روز بیشتر است، این گروه باید بنا بر احتیاط از اولین روزی که خون دیدهاند به شمارۀ روزهای عادت خود حیض و بقیه را استحاضه قرار دهند.
دستۀ سوم، زنانی که چند روز نشانۀ حیض و چند روز دیگر علامت و نشانۀ استحاضه دارند و این گروه دارای سه حالت هستند:
الف- اگر روزهایی که خون آنها نشانۀ حیض دارد با عادت آنها یکسان است، باید همان روزها را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهند.
ب- اگر روزهایی که خون آنها نشانۀ حیض دارد از روزهای عادت آنها بیشتر است، باید به شمارۀ عادت خود حیض و بقیه را استحاضه قرار دهند.
ج- اگر روزهایی که خون آنها نشانۀ حیض دارد، در عین حالی که از سه روز کمتر نیست از روزهای عادتشان کمتر باشد، باید چند روز از روزهایی که نشانۀ حیض ندارد به روزهایی که نشانۀ حیض دارد بیفزایند تا روی هم رفته به شمارۀ روزهای عادت برسد، آنگاه این مجموع را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهند.
زنان مضطربه
مضطربه به زنی گفته میشود که چند ماه خون دیده و هنوز عادت معینی پیدا نکرده است، یا از پیش عادت معینی داشته و اینک بههم خورده و هنوز عادت معین دیگری پیدا نکرده است.
مسئلۀ 564: زنان مضطربه دارای چند حالت هستند:
الف- اگر خونی که دیدهاند کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد و همۀ آنها نشانههای حیض را داشته باشند، همه را باید حیض قرار دهند و اگر نشانههای حیض را نداشته باشد، عمل به احتیاط کنند؛ یعنی کارهایی را که بر حائض حرام است انجام ندهند و به وظیفۀ مستحاضه عمل کنند.
ب- اگر بیشتر از ده روز خون دیده باشند و نشانههای حیض را نداشته و همۀ خونها یک جور باشد، باید به اندازة عادت خویشان خود احتیاط کنند، یعنی کارهایی را که بر حائض حرام است، انجام ندهند و به وظیفۀ مستحاضه عمل کنند و بقیه را استحاضه قرار دهند.
ج- اگر بیشتر از ده روز خون دیده و دارای نشانههای حیض باشد، باید شمارۀ عادت خویشان خود را بهطوری که در عادت وقتیه گفته شده حیض و بقیه را استحاضه قرار دهند و در این مورد احتیاط مستحب آنست که:
الف- اگر عادت خویشان او هفت روز باشد هفت روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
ب- اگر عادت خویشان او کمتر از هفت روز باشد همان مدت را حیض قرار دهد و در تفاوت کمتر از هفت روز تا هفت روز را احتیاط کند، یعنی کارهایی را که بر حائض حرام است، انجام ندهد و به وظیفۀ مستحاضه عمل کند.
ج- اگر عادت خویشان او بیش از هفت روز باشد، مثلاً نه روز باشد، همان هفت روز را حیض قرار دهد و در تفاوت بین هفت روز و عادت آنان که دو روز است، احتیاط کند.
د- اگر از خونی که بیش از ده روز دیدهاند، چند روز نشانۀ حیض و چند روز نشانۀ استحاضه داشته باشد، سه حالت دارد:
1- اگر خونی که نشانۀ حیض داشته کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد، همۀ آنان حیض است.
2- اگر خونی که نشانۀ حیض دارد کمتر از سه روز بوده بنا بر احتیاط واجب به اندازة روزهای عادت خویشان احتیاط کند و بقیه را استحاضه قرار دهد.
3- اگر پنج روز خون با نشانههای حیض و نه روز خون استحاضه و دوباره پنج روز خون با نشانههای حیض ببیند بنا بر احتیاط واجب در هر دو خون اول و سوم کارهایی که بر حائض حرام است ترک و به وظائف مستحاضه عمل کند و در نُه روز وسطی به وظائف استحاضه عمل کند.
زنان مبتدیه
مبتدیه به زنی گفته میشود که برای نخستین بار خون دیده باشد.
مسئلۀ 565: زنان مبتدیه چند حالت دارند:
1- اگر خونی که دیده کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد و همۀ آن نشانۀ حیض داشته باشد، باید همه را حیض قرار دهد و اگر نشانۀ حیض نداشته باشد، مطابق احتیاط عمل کند، از محرمات حیض اجتناب و به واجبات مستحاضه عمل کند.
2- اگر خونی که دیده بیشتر از ده روز باشد و همۀ آن یکجور بوده و صفات حیض را دارد، باید به گونهای که در عادت وقتیه گفته شد مقدار عادت خویشان خود را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
3- اگر بیش از ده روز خونی ببیند که چند روز آن نشانۀ حیض و چند روز دیگر نشانۀ استحاضه داشته باشد، یکی از چند حالت زیر را دارد:
الف- اگر مقدار خونی که نشانۀ حیض دارد کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد، همۀ آنرا حیض قرار دهد.
ب- اگر خونی که نشانۀ حیض دارد بیشتر از ده روز باشد، باید از نخستین روزی که خون او نشانۀ حیض دارد، حیض قرار دهد و در شمارۀ آن از خویشان خود پیروی کند و بقیه را استحاضه به شمار آورد و چنانچه نزدیکان او عادت مستقر و ثابتی ندارند بنا بر احتیاط باید هفت روز را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، چون کلمه سبع، هشت بار در حدیث یونس که کاملترین روایات باب است تکرار شده است.
ج- اگر خونی که نشانۀ حیض دارد از سه روز کمتر باشد، بنا براحتیاط در مقدار عادت خویشان خود احتیاط کند و بقیه را استحاضه قرار دهد.
د- اگر پیش از گذشتن ده روز از قطع خونی که نشانۀ حیض داشته، بار دیگر خونی ببیند که آن هم نشانۀ حیض دارد(مثلاً پنج روز خون سیاه و نه روز خون زرد و دوباره پنج روز خون سیاه ببیند)، بنا بر احتیاط واجب در هر دو خون از کارهایی که بر حائض حرام است اجتناب کند و به وظائف مستحاضه عمل کند و در آن نه روز که خون زرد دیده، احکام استحاضه را بجای آورد.
زنان ناسیه
مقصود از ناسیه زنی است که عادت خود را بهطور کلّی(هم وقت و هم عدد آنرا) فراموش کرده باشد.
مسئلۀ 566: برای ناسیه چند حالت وجود دارد:
الف- اگر خونی که دیده از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد و همۀ آن نشانۀ حیض داشته باشد، باید همه را حیض قرار دهد و اگر نشانۀ حیض نداشته باشد، به احتیاط عمل کند.
ب- اگر از ده روز بیشتر باشد و همۀ آن نشانۀ حیض نداشته باشد، باید روزهایی را که نشانۀ حیض دارد به شرط آنکه از سه روز کمتر و از ده روز بیشتر نباشد حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد.
ج- اگر خونی که دیده بیش از ده روز باشد و نتواند حیض را به واسطۀ نشانههای آن تشخیص دهد، اگر همۀ خون به صفات حیض باشد، بنا بر احتیاط واجب باید هفت روز اول را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد، مگر اینکه یقین داشته باشد مقدار عادت او اجمالاً کمتر و یا بیشتر از هفت روز است، که در این دو صورت بنا بر احتیاط واجب باید در مقدار تفاوت احتیاط کند، یعنی کارهایی را که بر حائض حرام است ترک کرده و به وظائف مستحاضه عمل کند.
د- اگر بیشتر از ده روز خون ببیند و خون او اصلاً نشانۀ حیض را نداشته باشد، باید در هفت روز اول احتیاط کند و بقیه را استحاضه قرار دهد.