ادامه چیزهائی که خمس در آنها واجب است
6- غنائم جنگی
مسئلۀ 2094: در دوران حضور امام معصوم(ع)، اگر مسلمانان با اجازۀ او با کفّار جنگ کنند و غنائمی به دست آورند، پس از پرداخت مخارجی که برای حمل و نقل و نگهداری آن هزینه کردهاند و نیز مقداری که امام(ع) مصلحت میداند آنرا مصرف کند و نیز چیزهایی که مخصوص امام(ع) است باید کنار گذاشته شود و خمس بقیه را باید پرداخت کنند. ظاهر آنست که در غنیمت بین چیزهایی که در حال قتال و جنگ و چیزهایی که در حال تهیه و تدارک برای جنگ به دست میآید، فرقی نیست.
مسئلۀ 2095: اگر در عصر غیبت امام معصوم(ع) جنگهایی با اجازۀ حکومت اسلامی جامع شراط انجام شود، غنائم جنگی در آنها در حکم غنیمت جنگی امام معصوم(ع) است.
مسئلۀ 2096: اگر در عصر حضور امام معصوم(ع) با امکان اجازه گرفتن از او، بدون اجازۀ او جنگ کنند و غنائمی به دست آورند، تمام آنچه به دست آوردهاند خمس ندارد و از آنِ امام(ع) است.
مسئلۀ 2097: در عصر غیبت امام معصوم(ع) اگر حکومت اسلامی جامع شرایط وجود داشته باشد و مردم بدون اجازۀ این حکومت جنگ کنند و غنائمی را به دست آورند همان حکم دوران امام معصوم را دارد.
مسئلۀ 2098: اگر مسلمانان با اجازۀ حکومت اسلامی واجد شرایط به کفّار حمله کنند و بدون جنگ اموالی از آنان به دست آورند باید خمس آنرا بدهند و تنها مخارج و هزینههایی که برای به دست آوردن آن مصرف شده، کسر میشود و مخارج سالانه از آن کسر نمیشود و در این جهت فرقی بین زمان ظهور و غیبت نیست.
مسئلۀ 2099: در خمس غنائم جنگی نصاب شرط نیست و خمس همۀ آنها واجب است، چه کم باشد چه زیاد.
مسئلۀ 2100: در غنائم جنگی شرط است که مال به دست آمده به وسیلۀ نیروهای اسلام، قبلاً متعلق به مسلمانی نباشد- که کافری آنرا غصب کرده بوده- و نیز شرط است که قبلاً متعلق به یکی از اهل کتاب (یهود، نصرانی و زرتشتی) یا هر کس دیگری که مالش محترم است و در کنار امّت اسلامی و در ذمۀ آنان زندگی میکند یا با عهد و پیمان با مسلمانان زندگی میکنند نباشد، اگر چنین باشد واجب است آن مال به صاحبش برگردانده شود.
7- زمینی که کافر ذمّی از مسلمان بخرد
مسئلۀ 2101: زمینی که کافر از مسلمان بخرد، واجب است خمس آنرا از همان زمین یا از قیمت آن بدهد و اگر بخواهد غیر از پول و زمین، چیز دیگری را به عنوان خمس بدهد، با اجازۀ حاکم شرع میتواند این کار را انجام دهد و اگر به جای زمین مذکور، خانه، مغازه، باغ و مانند اینها را از مسلمان خریداری کند، در صورتی که زمین آنها را هم مدّ نظر قرار داده باشد، واجب است خمس زمین را بپردازد، امّا اگر خانه و مغازه و باغ را روی هم بفروشد و زمین هم به تبع مجموعه به کافر ذمّی منتقل شود، ظاهر آنست که خمس ندارد.
مسئلۀ 2102: در دادن این خمس قصد قربت لازم نیست کما اینکه وقتی حاکم شرع از کافر ذمّی خمس میگیرد، لازم نیست قصد قربت کند.
مسئلۀ 2103: اگر کافر ذمّی زمینی را از مسلمان خریداری کرده، ولی خمس آنرا نداده است، باید بدهد ولو اینکه پس از خرید به مسلمانی دیگر بفروشد و همچنین اگر کافر ذمّی بعد از خرید زمین از دنیا برود و زمین را وارث مسلمان او به ارث ببرد، واجب است خمس آنرا از همان زمین یا از مال دیگر او بدهند.
مسئلۀ 2104: اگر کافر ذمّی هنگام خریدن زمین شرط کند که خمس ندهد یا اینکه شرط کند خمس آنرا فروشنده بدهد، صحیح نیست و باید خودش خمس را بدهد، ولی اگر شرط کند که فروشنده مقدار خمس آنرا از طرف خریدار به صاحبان خمس بدهد، اشکال ندارد.
مسئلۀ 2105: اگر کافر ذمّی زمین را از مسلمان بخرد و پس از معامله مسلمان شود، خمس از او ساقط نمیشود، مگر در صورتی که معامله کرده باشد، ولی تحقّق ملکیت متوقّف بر قبض باشد و او پس از معامله و قبل از قبض، مسلمان شود، در این صورت ظاهراً خمس ساقط میشود.
مسئلۀ 2106: اگر کافر ذمّی غیر از راه خرید و فروش زمین را از مسلمانی تملّک کند، مثلاً از طریق صلح و بخشش، ظاهر آنست که باید خمس آنرا بدهد.
مسئلۀ 2107: اگر کافر ذمّی بالغ نباشد و ولیّ او برایش زمینی از مسلمان بخرد، در صورتی که در معامله شرط نکند که خمس آنرا بدهد، احتیاط واجب آنست مادامی که به حدّ بلوغ نرسیده، خمس را از او نگیرند.
مسئلۀ 2108: معامله با کسانی که در حکم مسلمان هستند مثل کودکان و دیوانگان مانند معامله با خود مسلمانان است، بنابراین اگر کافر ذمّی بالغ، زمینی را از کودک یا دیوانة مسلمان به وسیلۀ ولیّ وی خریداری کند، باید خمس آنرا بدهد.
مسئلۀ 2109: مقدار یکپنجم زمین، که به عنوان خمس از ذمّی دریافت میشود، اگر مجدّداً به ذمّی دیگر فروخته شود، باز خمس آن واجب است.
