نماز جمعه
مسئلۀ 1610:یکی از نمازهای واجب یومیه نماز جمعه است که در روزهای جمعه با وجود شرایط خاص آن به جای نماز ظهر خوانده میشود و به آن در قرآن کریم، سورۀ جمعه، و احادیث امامان معصوم(ع) سفارش زیادی شده است.
مسئلۀ 1611:اگر فراهم کردن شرایط نماز جمعه در زمان غیبت حضرت امام عصر عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف ممکن باشد، بنا بر احتیاط برپا کردن آن واجب است و پس از برپایی نماز جمعه بنا بر احتیاط واجب حضور در آن برای افرادی که واجد شرایط هستند واجب است و نباید بدون عذر شرعی ترک شود.
مسئلۀ 1612:اگر نماز جمعه با وجود تمام شرایط آن برپا شود، صحّت نماز ظهری که قبل از تمام شدن نماز جمعه خوانده شود محل اشکال است همچنین انجام کارهای دیگری که مزاحم نماز جمعه باشند نظیر معاملات پیش از اتمام نماز جمعه جایز نیست، ولی باطل هم نیست.
مسئلۀ 1613:حاضر شدن در نماز جمعه بر کودکان، دیوانگان، پیران سالخورده، بیماران، نابینایان، مسافران، زنان، کسانی که بیش از دو فرسخ از محل برگزاری نماز جمعه فاصله دارند، کسانی که حضور آنها در نماز جمعه مایه آشفتگی نظم اجتماعی میشود یا دشواری و سختی به همراه دارد و نیز هنگام باریدن باران و برف، واجب نیست هر چند حاضر شدن موجب بطلان نماز نیست و به جای نماز ظهر محسوب میشود. به جز کودکان و دیوانه گان، سایر طبقات در صورتی که در محل نماز جمعه حاضر شوند، بنا بر احتیاط باید در نماز شرکت کنند.
مسئلۀ 1614:نماز جمعه قضا ندارد و اگر کسی آنرا ترک کند باید به جای آن نماز ظهر را بجا آورد و اگر وقت نماز ظهر هم گذشته است باید به نیت ظهر قضا کند.
کیفیت نمازجمعه
مسئلۀ 1615:نماز جمعه مانند نماز صبح دو رکعت است با این تفاوت که در نماز جمعه مستحب است در رکعت اول بعد از حمد سورۀ جمعه و در رکعت دوم بعد از حمد سورۀ منافقون خوانده شود و نیز لازم است در رکعت اول قنوت قبل از رکوع و در رکعت دوم قنوت را بعد از رکوع بخوانند و نیز واجب است قبل از شروع نماز جمعه با شرایطی که در مسائل آینده گفته خواهد شد، دو خطبه خوانده شود.
مسئلۀ 1616:نمازگزار در نماز جمعه باید متوجّه باشد که در رکعت دوم بعد از قنوت به رکوع نرود و اگر رفت نماز باطل است.
مسئلۀ 1617:شک در نماز جمعه مانند دیگر نمازهای واجب دو رکعتی موجب بطلان آن میشود، در بقیۀ احکام نیز نماز جمعه مانند نماز واجب دو رکعتی است.
مسئلۀ 1618: بنا بر احتیاط امام باید حمد و سورۀ نماز جمعه را بلند بخواند.
وقت نماز جمعه
مسئلۀ 1619:بنا بر احتیاط باید اول ظهر شرعی بلافاصله اذان و سپس خطبههای جمعه شروع شود و خواندن خطبه پیش از ظهر خلاف احتیاط است مگر اینکه امام جمعه پس از داخل شدن وقت مقدار واجب خطبه را تکرار کند.
مسئلۀ 1620:وقت نماز جمعه از زوال خورشید شروع میشود و هنگامی که سایۀ شاخص به اندازۀ خودش شود پایان میپذیرد البتّه بنا بر احتیاط تا زمانی که سایۀ شاخص به اندازۀ دوهفتم آن شود حدود یک ساعت پس از ظهر شرعی باید نماز جمعه تمام شده باشد و اگر تا این زمان تمام نشد، احتیاطاً نماز ظهر را هم بخوانند.
مسئلۀ 1621:اگر شک کنند وقت جمعه هنوز باقی است یا نه، نماز جمعه صحیح است.
مسئلۀ 1622:اگر در اثنای نماز جمعه وقت آن بگذرد چنانچه یک رکعت آن در وقت واقع شده باشد صحیح است وگرنه بنا بر احتیاط نماز جمعه را تمام کنند و نماز ظهر را هم بخوانند.
مسئلۀ 1623:در نماز جمعه علاوه بر شرایط عمومی که برای صحّت نماز گفته شده است، چهار شرط دیگر هم وجود دارد:
1- نماز جمعه باید به جماعت خوانده شود.
2- حدّاقل نمازگزار برای برپایی نماز جمعه با خود امام، پنج مرد عاقل، بالغ، غیر مسافر و سالم است که پیر و سالخورده نباشند و بهتر است مجموع امام و مأموم هفت نفر باشند و اگر یکی از شرکتکنندگان در اثنای خطبه عمداً و یا اختیاراً یا به سبب هر ضرورت دیگری محل را ترک کند و عدد ناقص گردد نماز جمعه ساقط میشود مگر اینکه به سرعت بازگردد و در این صورت احتیاط آنست که امام جمعه خطبه را رجائاً دوباره بخواند بلکه اگر با فاصله هم برگردد و عرفاً وحدت به هم نخورد و وقت نماز هم باقی باشد، مطابق همین احتیاط عمل شود.
3- امام جمعه به تفصیلی که خواهد آمد، دو خطبه پیش از نماز بخواند.
4-بین دو محلّی که نماز جمعه برپا میشود، باید حدّاقل یک فرسخ شرعی یعنی حدود پنج هزار و هفتصد و پنجاه متر فاصله باشد. (مسافت لازم میان دو نماز جمعه از آخرین صف دو نماز محاسبه میشود).
مسئلۀ 1624:هنگامی که نماز جمعه با شرایط لازم برپا شود، کسی که هنگام خواندن خطبهها هر چند عمداً حضور نداشته است، میتواند در نماز شرکت کند بلکه کسی هم که به رکوع رکعت دوم رسیده، میتواند اقتدا کند و پس از سلام امام رکعت دوم را خودش بخواند و در این صورت نماز جمعۀ او صحیح است و اگر اقتدا کند و تکبیرةالاحرام را بگوید و برای رسیدن به امام جمعه به رکوع برود و شک کند در رکوع امام را درک کرده یا نه، احتیاط آنست که همان را به نیت جمعه تمام کرده و دوباره به نیت ظهر اعاده کند.
مسئلۀ 1625:اگر دو نماز جمعه در کمتر از مسافت شرعی، شروع و خوانده شود، در صورتی که هر دو با هم شروع شود هر دو باطل است و در صورتی که یکی بر دیگری تقدّم داشته باشد، حتّی در گفتن تکبیرةالاحرام، اولی صحیح و آنکه بعد شروع کرده باطل است و در صورتی که معلوم نشود کدام جلوتر بوده، بنا بر احتیاط واجب دوباره به نیت ظهر اعاده شود.